3. Αλλαγή τάστων (refretting)

   Υπάρχουν δύο λόγοι γιά τούς οποίους αποφασίζουμε να αλλάξουμε τάστα. Είτε γιατί αυτά έχουν ήδη φθαρεί μετά από αρκετά χρόνια παιξίματος και έχουν ήδη τριφτεί-επιδιορθωθεί δυό-τρείς φορές, είτε γιατί επιθυμούμε να αλλάξουμε κάποια γεωμετρικά χαρακτηριστικά της ταστιέρας μας. Αυτά μπορούν να αφορούν τις διαστάσεις τού νέου τάστου η συνολικά μιά διαφορετική καμπυλότητα της ταστιέρας (radius).
   Μετά την αφαίρεση των παλιών τάστων έχουμε την δυνατότητα και πρέπει να διορθώσουμε τις μικροανωμαλίες πού δημιουργούνται στην επιφάνεια της ταστιέρας με τον χρόνο τρίβοντας την όπως ακριβώς γίνεται όταν προετοιμάζουμε ένα άταστο όργανο.
 
   Κάθε τάστο τοποθετημένο έχει ένα καμπύλο σχήμα αποτελώντας τμήμα της περιφέρειας ενός νοητού κύκλου.
Το radius αντιστοιχεί στο μήκος της ακτίνας αυτού τού κύκλου καί παραδοσιακά εκφράζεται σε ίντσες. 
Όσο μεγαλύτερη η ακτίνα τόσο πιό μικρή η καμπυλότητα, τόσο πιό επίπεδο είναι το τάστο.
Όταν λοιπόν λέμε γιά μιά ταστιέρα ότι έχει radius 7,25'', εννοούμε ότι τοποθετημένο αποτελεί μέρος μιας περιφέρειας κύκλου με ακτίνα 7,25'' ( Χ 2,54= 18,415 cm).
   Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε πώς οι παλιές Fender της δεκαετίας του 50 καί τού 60 (και τα περισσότερα vintage όργανα) έχουν ταστιέρες με radius 7,25'' ενώ οι νεότερες είναι φτιαγμένες στο πιό μοντέρνο 9,5'' έως καί 12'' (πχ Eric Johnson signature), οι Gibson παραδοσιακά είναι 12'', Ibanez, Kramer, ESP (καί όλες οι  superstrat) συνήθως 16'' ενώ πιό πάνω συναντάμε παλιές Gretch καί  ακουστικές Martin πού είταν στις 20''.
   Σε γενικές γραμμές ένα πιό επίπεδο τάστο (δηλαδή ένα radius από 12'' καί πάνω) θεωρείται πιό γρήγορο αφού επιτρέπει ένα χαμηλότερο set up, δηλαδή μικρότερη απόσταση ανάμεσα στην χορδή καί στο τάστο (action) και αυτό είναι το radius πού θα προτιμήσει κάποιος πού παίζει metal, speed κλπ. ενώ στον αντίποδα βρίσκονται όσοι παίζουν blues (7,25'' συνήθως) καί ενδιάμεσα όλοι οί άλλοι με τούς ''λαικούς'' στο σύγχρονο 9,5'' - 10,00'' καί  τζαζίστες, δημοτικούς συνήθως σε ένα σκαφάτο 12''. Οι επιλογές δεν είναι δεσμευτικές βέβαια και ο κάθε μουσικός διαλέγει αυτό πού ταιριάζει στον προσωπικό του τρόπο και τις ανάγκες του αλλά είναι γεγονός πώς αν χρειάζεται να παίζεις ακκόρντα γιά πολύ ώρα θα βρεις ένα μικρό radius πιό άνετο  καί ξεκούραστο ενώ η ταχύτητα τα hammer on καί τα κιθαροακροβατικά παιξίματα ζητάνε μιά πιό flat ταστιέρα.
   Τα τελευταία χρόνια θα βρείτε πολλούς κατασκευαστές να προτέίνουν ένα compound radius (με την Warmoth επικεφαλής...). Αυτό σημαίνει πως η ταστιέρα ξεκινάει από ένα μικρό radius (πχ 10'') και καταλήγει σε ένα μεγαλύτερο νούμερο στα τελευταία τάστα (πχ 16''). 
Δεν πρόκειται γιά κάτι καινούργιο αφού αυτό ακριβώς είναι ότι προέκυπτε μετά από κάθε τρίψιμο στα τελευταία τάστα όταν ο μουσικός παραπονιόταν ότι η κιθάρα του έσβηνε στα μεγάλα σηκώματα (bending). Η δυνατότητα να υπάρχει αυτή η κατάσταση διαμορφωμένη σε μιά καινούργια κιθάρα ευθύς εξαρχής είναι΄μιά καλοδεχούμενη επιλογή.
 
   Η δεύτερη επιλογή του μουσικού αφορά τις διαστάσεις τού νέου τάστου πού θα τοποθετηθεί και συγκεκριμένα το πλάτος (width) καί το ύψος (crown), δηλαδή την απόσταση της κορυφής του τάστου από το ξύλο της ταστιέρας. Η τρίτη διάσταση πού χαρακτηρίζει ένα τάστο είναι το είδος της καρίνας του (tang) δηλαδή το πάχος  καί το βάθος στο οποίο φθάνει όταν τοποθετηθεί καί αυτό είναι ευθύνη της σωστής επιλογής τού τεχνίτη.
   Ο μουσικός διαλέγει καί ξέρει καλύτερα τι τον βολεύει αλλά θα μπορούσαμε να επισημάνουμε πως σε γενικές γραμμές τα λεπτότερα καί χαμηλά τάστα πού συναντάμε στις ακουστικές κιθάρες και τα vintage όργανα βολεύουν όταν χρησιμοποιείς συγχορδίες, έχουν τονική ακρίβεια και σκάσιμο (attack) πού δεν επηρεάζεται από την φθορά τους με τον χρόνο ενώ τα πιό μεγάλα καί πλατιά έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής λιγότερο σκάσιμο,  περισσότερο όγκο αλλά αρχίζουν να ψιλοφαλτσάρουν καθώς φθείρονται καί η κορυφή τους γινεται πολύ επίπεδη φαινόμενο ιδιαίτερα έντονο και ενοχλητικό στα τελευταία τάστα.

   Όταν ζητηθεί η γνώμη μας προτείνουμε ένα τάστο μεσαίου πλάτους (medium) συνήθως αλλά πολύ υψηλότερο από το συνηθισμένο. Αυτη η επιλογή προσφέρει αυξημένη διάρκεια ζωής καί πολλές δυνατότητες περαιτέρω επεξεργασίας και μετασχηματισμού, αφού μπορεί να τριφτεί να χαμηλώσει καί να πάρει το σχήμα πού επιθυμούμε καί μετά την τοποθέτηση του, αν το αυξημένο ύψος του δεν βολεύει τον μουσικό.

   Μιά ολική αλλαγή τάστων σε μαύρη ταστιέρα (rosewood,ebony etc) χρεώνεται 200 ευρώ συν ΦΠΑ με τις απαραίτητες ρυθμίσεις πού έχουμε αναφέρει στο set up και το levelling να συμπεριλαμβάνονται χωρίς καμμία επιπλέον επιβάρυνση φυσικά, ενώ στις άσπρες ταστιέρες (maple) υπάρχουν επιλογές πού έχουν να κάνουν με το βάψιμο πού μπορεί να συνοδεύει την αλλαγή τάστων. Χωρίς βαψίματα κρατάμε ένα όργανο τρείς  ημέρες από την παραλαβή του εφόσον αυτή έχει προγραμματιστεί μετά από τηλεφωνική συνεννόηση.
   Εννοείται πως στις περιπτώσεις πού η ταστιέρα περιβάλλεται από φιλέτα τα τάστα τοποθετούνται όπως τα εργοστασιακά της πρώτης τοποθέτησης και τα φιλέτα προστατεύονται και δεν επηρεάζονται από την αλλαγή των τάστων.
   Το αναφέρω εδώ αν και θα έπρεπε να είναι αυτονόητο, γιατί έχει γίνει επιδημία και το συναντάω συνέχεια σε κιθάρες όπου τα φιλέτα τους έχουν κοπεί-χαραχτεί στο πλάι μετά από κάποια κακή και πρόχειρη αλλαγή τάστων επειδή απλά έτσι είναι πιο εύκολο και γρήγορο για τον μάστορα. Το σωστό είναι τα τάστα να προετοιμάζονται ένα ένα, να κόβονται, η καρίνα να αφαιρείται για ένα δύο χιλιοστά στις άκρες  ώστε αυτές να καβαλάνε τα φιλέτα και να κολλάνε απάνω τους και όχι αυτά να καταστρέφονται προκειμένου να μπορούν να τριφτούν μαζικά από το πλάι. Αυτή είναι μιά κακή πρακτική πού έχει μεταφερθεί από τα μπουζούκια όπου δυστυχώς αυτός ο πρόχειρος τρόπος αποτελεί τον γενικό κανόνα ακόμα και από στην πρώτη τοποθέτηση τάστων σε καινούργια πανάκριβα όργανα.
  
Comments