2.Τρίψιμο τάστων (levelling)

   Το τρίψιμο των τάστων είναι η διαδικασία εκείνη κατά την οποία τα τάστα τρίβονται με μία κατάλληλη γιά αυτήν την δουλειά λίμα με σκοπό να εξασφαλίσουμε ότι οί κορυφές όλων βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο εφαπτόμενες σε μία ευθεία γραμμή.
Απλό ακούγεται, αλλά στην πράξη δεν είναι. Το τρίψιμο είναι μιά επικίνδυνη δουλειά πού αν δεν γίνει σωστά καταλήγει σε μιά καταστροφή πού αντιμετωπίζεται μόνο με την πολύ πιό δαπανηρή καί επίπονη γιά το όργανο διαδικασία της αλλαγής τάστων. Αντίθετα με το set up πού όσο χάλια και αν το κάνει κάποιος άσχετος, είναι πλήρως αναστρέψιμο, το τρίψιμο αν δεν γίνει σωστά απλά καταστρέφει τα τάστα καi πολύ συχνά αφήνει τα σημάδια του στο ξύλο της ταστιέρας.

   Το πρώτο κρίσιμο ερώτημα είναι πότε πρέπει να τριφτούν τα τάστα και η απάντηση είναι μόνο όταν αυτό είναι απολύτως απαραίτητο. Κάθε φορά πού τα τάστα τρίβονται η λίμα αφαιρεί ένα μέρος από το μέταλλο τού τάστου, αφήνοντάς του λιγότερη μάζα καί μειώνοντας τον όγκο του. Προφανώς λοιπόν αυτή δεν είναι μία διαδικασία πού μπορεί να επαναληφθεί πολλές φορές, μετά από ένα δυό τριψίματα τα τάστα αρχίζουν να πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους καί θα πρέπει να αντικατασταθούν.

   Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γιά τούς οποίους αποφασίζουμε να τρίψουμε τα τάστα.

   Ο πιό συνηθισμένος είναι η φυσιολογική φθορά πού προκαλείται από το παίξιμο. Το μέταλλο της χορδής τρίβεται πάνω στο τάστο καί φθείρονται μαζί στο ίδιο σημείο. Τις χορδές τις αλλάζουμε συχνά, το τάστο όμως παραμένει εκεί, περιμένοντας την νέα χορδή να τριφτεί πάνω του, να το πιέσει καί με την πάροδο τού χρόνου  καμπυλώνει καί δημιουργεί μία μικρή εσοχή (σαν μικρή λακούβα) σε εκείνο ακριβώς το σημείο. Το αποτέλεσμα είναι όταν πατήσουμε την χορδή, εκείνη αρχίζει να ακουμπάει καθώς πάλλεται, στο επόμενο τάστο και η νότα δεν βγαίνει καθαρή αλλά ακούγεται σαν να τρίζει (ταστάρει).  Αν το τάστο έχει φθαρεί πάρα πολύ σε εκείνο το σημείο τότε η συγκεκριμένη νότα δεν ακούγεται καθόλου καί στην θέση της να ακούγεται η αμέσως επόμενη αφού η νότα πλέον πατάει στο επόμενο τάστο.

   Ένας άλλος λόγος γιά τον οποίο μπορούμε να αποφασίσουμε να τρίψουμε τα τάστα είναι γιά να διορθώσουμε  προβλήματα τού μπράτσου. Γιά παράδειγμα, τα όργανα πολλές φορές στο κάτω μέρος της τασιέρας παρουσιάζουν το φαινόμενο να φουσκώνουν προς τα πάνω (rise), κάτι πού οί μουσικοί συνήθως το λένε γλώσσα. Αν καί δεν οφείλεται στα τάστα αλλά στο ξύλο τού μπράτσου που σε εκείνο το σημείο δεν ελέγχεται από την βέργα η στις κόλλες πού στεγνώνουν (πιό συνηθισμένο στά όργανα πού το μπράτσο είναι κολλημένο στο σώμα καί όχι βιδωτό) συνήθως ο πιό ενδεδειγμένος τρόπος γιά να αντιμετωπιστεί είναι ένα ελαφρύ προοδευτικό τρίψιμο στα τελευταία τάστα πού έτσι κι αλλοιώς ποτέ δεν είναι αυτά πού φθείρονται πρώτα, γιατί απλούστατα παίζονται λιγότερο καί μέ άλλο τρόπο. Αν όμως το ανάποδο σκέβρωμα σε αυτό το σημείο είναι πολύ μεγάλο, θα χρειαστεί να αφαιρεθούν όσα τάστα χρειάζεται, η τασιέρα να τριφτεί και να ισιώσει και στην συνέχεια να τοποθετηθούν καινούργια τάστα (refretting).

   Το τρίψιμο λοιπόν πρέπει να γίνεται όταν είναι απαραίτητο καί με μεγάλη φειδώ. Ο στόχος εδώ είναι η λίμα να εξαφανίσει τις ανωμαλίες καί παράλληλα να έχει αφήσει το αποτυπωμά της παντού. Τότε έχουμε τις κορυφές σε απόλυτη ευθεία. Έννοιείται βέβαια ότι έχουμε εξασφαλίσει πως το μπράτσο είναι απόλυτα ίσιο σε συνθήκες της τάσης των χορδών πού προτιμάμε. Γιά να γίνει αυτό χρειάζεται ο κατάλληλος ειδικός πάγκος όπου συνήθως σιλικονούχα εμβολα υποδέχονται το μπράτσο όταν βγούν οι χορδές αποτρέποντας μιά ανάποδη κύρτωση (backbow) από την στιγμή πού αφαιρούμε τις χορδές. Καί χωρίς αυτή την δυνατότητα όμως χαλαρώνοντας και σφίγγοντας την βέργα όσο χρειάζεται ένας έμπειρος τεχνίτης μπορεί να έχει εξίσου καλά αποτελέσματα.

   Το τρίψιμο από μόνο του δεν είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα διαδικασία. Αυτό πού θέλει κόπο, υπομονή καί εμπειρεία είναι η δουλειά που πρέπει να γίνει μετά το τρίψιμο. Τα τάστα μετά το τρίψιμο είναι πεπλατυσμένα στην κορυφή τους και δεν επιτρέπεται να τα αφήσουμε έτσι. Πρέπει να ξαναστρογγυλέψουν (crowing), αποκτώντας το αρχικό τους σχήμα ώστε να είναι τονικά  καί ηχητικά σωστά με στρογγυλεμένες τις άκρες τους  γιά να μην ενοχλούν καθόλου το χέρι μας καθώς κινείται κατά μήκος της ταστιέρας. Αυτή η διαδικασία (dressing) συχνά παραλείπεται κυρίως από παλαιότερους τεχνίτες (παντελώς άγνωστη στούς μπουζουκομάστορες καί στούς παραδοσιακούς κιθαρομαραγκούς) γιά ευνόητους λόγους. Η αλήθεια είναι ότι χρειάζεται να ασχοληθεί κάποιος τριπλάσιο χρόνο γιά να γίνει αυτή η διαδικασία με έναν ολοκληρωμένο τρόπο αφού η τασιέρα πρέπει να μονωθεί (συνήθως με χαρτοταινίες) τά τάστα πλέον δουλεύονται ένα ένα καί η εργασία ολοκληρώνεται με ένα λεπτομερέστατο γιάλισμα.
Το αποτέλεσμα όμως αποζημιώνει με το παραπάνω αφού τα τάστα παραδίδονται σε καλύτερη κατάσταση ακόμα καί από την πρώτη τοποθέτησή τους, αφού ο βιομηχανοποιημένος ρομποτικός τρόπος της τοποθέτησής τους στις μέρες μας έχει κάνει την διαδικασία αυτή απαγορευτική γιά τα εργοστάσια.
   Είναι απαραίτητο να γίνουν νέες ρυθμίσεις στην συνέχεια, αφού η απόσταση τάστου χορδής έχει μεγαλώσει, ενώ  η τέλεια κατάσταση των τάστων  επιτρέπει πλέον μιά πολύ πιό φιλική γιά τον μουσικό ρύθμιση καί το όργανο γίνεται πιό γρήγορο, ξεκούραστο καί τονικά καθαρό.
   Το τρίψιμο των τάστων με την διαδικασία πού περιγράψαμε καί το set up πού το συνοδεύει έτσι όπως έχει περιγραφεί στην προηγούμενη ενότητα χρεώνεται 120 ευρώ συν ΦΠΑ καί ο χρόνος εργασίας είναι δύο  μέρες από την παραλαβή τού οργάνου. Εδώ καί πάλι περιλαμβάνουμε και όλες τις άλλες εργασίες πού αναφέρονται στην διαδικασία του set up.

   Να επισημάνουμε ότι υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες χρειάζεται να αλλαχθούν μερικά τάστα καί μετά να γίνει το τρίψιμο. Σκεφθείτε γιά παράδειγμα μιά ακουστική η κλασσική κιθάρα  πού έχει χρησιμοποιηθεί γιά συνοδεία τραγουδιού παίζοντας ακκόρντα στα τρία τέσσερα πρώτα τάστα. Λογικό είναι να έχουν φθαρεί τα πρώτα ενώ τα επόμενα έχουν παραμείνει άφθαρτα σαν καινούργια αφού δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ανάλογα. Αυτή είναι μία από τις περιπτώσεις που τα φθαρμένα τάστα πρέπει να αλλαχθούν καί στην συνέχεια να γίνει ένα πολύ ελαφρύ τρίψιμο καί γιάλισμα έτσι ώστε να αποφύγουμε το βαρύ τρίψιμο καί την άσκοπη φθορά στα καλά τάστα. Αυτή είναι μιά διαφορετική διαδικασία πού περιγράφεται στην ενότητα αλλαγή τάστων (refretting)
Comments